Ưu đãi về thuế không phải chính sách tốt để thu hút đầu tư cho DN khởi nghiệp

Ngân sách đầu tư của Chính phủ cho mỗi dự án startup là 600.000 USD trong vòng 2 năm. Nếu thất bại, doanh nghiệp không phải chi trả khoản tiền nào mà còn được nộp hồ sơ xin đầu tư tiếp.

Câu chuyện có thật nói trên đã được hai chuyên gia hàng đầu về ươm tạo doanh nghiệp khoa học và công nghệ đến từ Israel đề cập tại Hội thảo “Chia sẻ kinh nghiệm của Israel về ươm tạo và Thương mại hóa công nghệ”.

Hội thảo do Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức chiều 14/11, với sự tham gia của Bộ trưởng Bộ KH&CN Chu Ngọc Anh, bà Sarai Kemp, Phó Chủ tịch Phát triển Kinh doanh cho Trendines Agtech thuộc Tập đoàn Trendlines và ông Meir Dardashti, chuyên gia phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đến từ Vườn ươm Ideality Roads.

Ưu đãi về thuế không phải chính sách tốt để thu hút đầu tư cho DN khởi nghiệp - Ảnh 1

Toàn cảnh hội thảo.

Không thể thiếu “bàn tay” Chính phủ

Phát biểu tại hội thảo, ông Mei Dardashti cho rằng, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không phải quá trình ngẫu nhiên mà cần có sự tham gia của chính phủ. Trên thế giới có nhiều định nghĩa khác nhau về vươn ươm tạo doanh nghiệp và chính phủ Israel xác định tham gia ươm tạo các doanh nghiệp khởi nghiệp ở giai đoạn đầu. Đây là thời điểm rủi ro cao, doanh nghiệp dễ thất bại và rất khó để kêu gọi doanh nghiệp tư nhân đầu tư và đây là thời điểm cần “bàn tay” của Nhà nước.

Ưu đãi về thuế không phải chính sách tốt để thu hút đầu tư cho DN khởi nghiệp - Ảnh 2

Bộ trưởng Chu Ngọc Anh tặng hoa các diễn giả.

Thường thì giai đoạn này Nhà nước hỗ trợ 85% kinh phí, 15% còn lại là từ phía tư nhân. Thực tế cho thấy, sau một thời gian phát triển, mức đầu tư của tư nhân sẽ tăng gấp 4 - 5 lần mức đầu tư "mồi" Nhà nước bỏ ra ban đầu.

Được biết, ngân sách trung bình đầu tư cho mỗi dự án mà chính phủ Israel cấp cho các doanh nghiệp là 600.000 USD trong vòng 2 năm. Những dự án về công nghệ sinh học sẽ nhận được khoản đầu tư lớn hơn so yêu cầu đầu tư của ngành lớn. Đây không phải số tiền lớn, nhưng giúp doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu sản phẩm ban đầu trước khi thương mại hóa.

Nếu doanh nghiệp khởi nghiệp thành công, họ có trách nhiệm hoàn trả dần số tiền đầu tư của Chính phủ. Nếu thất bại, họ thậm chí không phải chi trả khoản tiền nào mà còn được tiếp tục nộp hồ sơ xin đầu tư từ chính phủ. Chính sách này còn kích thích được các công ty tư nhân tăng cường đầu tư cho doanh nghiệp khởi nghiệp, với số vốn lớn gấp nhiều lớn so với khoản đầu tư từ chính phủ.

Ưu đãi về thuế không phải chính sách tốt

Về kinh nghiệm thu hút đầu tư nước ngoài cho nghiên cứu phát triển, hai chuyên gia Israel cho rằng, thực tế các công ty nước ngoài khi đầu tư không nhận được bất cứ chính sách ưu tiên nào từ Chính phủ. Theo hai chuyên gia, việc ưu đãi về thuế cho các doanh nghiệp lớn thực tế không phải chính sách tốt để thu hút đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, mà quan trọng là hãy cho họ thấy cơ hội.

Ưu đãi về thuế không phải chính sách tốt để thu hút đầu tư cho DN khởi nghiệp - Ảnh 3

Ông Meir Dardashti, chuyên gia phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trình bày tại hội thảo.

Để thu hút doanh nghiệp hãy để họ nhìn thấy cơ hội tốt. Họ có thị trường, có thể nghiên cứu cùng startup. Việt Nam nên có chính sách để nhà đầu tư nhìn thấy cơ hội mà họ có thể đạt được. Cái cần làm là cho nhà đầu tư thấy tiềm năng của hệ sinh thái mà họ có thể được tham gia vào” - ông Meir nhấn mạnh.

Apple là ví dụ điển hình. Năm 2012, Apple đến Isarel và các "ông lớn" của thế giới là Google, Facebook, IBM, Mircosoft cũng đã có mặt ở đây từ trước đó

Cần hình thành văn hóa chấp nhận thất bại

Liên quan đến việc làm sao để xã hội chấp nhận những thất bại của công ty khởi nghiệp, chuyên gia Israel chia sẻ: đây là vấn đề khó nhất.

Làm sao để chấp nhận tiền đầu tư của Nhà nước bị mất đi khi công ty thất bại. Các vấn đề luật pháp ràng buộc để tránh bị vi phạm pháp luật...

Thực tế, 90% ngân sách đầu tư cho các startup thất bại. Kinh nghiệm cho thấy, chính sự thành công của các công ty khởi nghiệp tại Israel là câu chuyện thuyết phục nhất về tính mạo hiểm trong đầu tư.

Sở hữu trí tuệ - cực kỳ quan trọng

Cần khẳng định, hoạt động đổi mới sáng tạo không thể tách rời vấn đề sở hữu trí tuệ (SHTT). Điều này có ý nghĩa chiến lược không chỉ cho một quốc gia mà cho cả một doanh nghiệp nhỏ bước chân vào khởi nghiệp.

Chuyên gia Israel khẳng định, nếu không có chiến lược về SHTT chỉ có thể phát triển công ty địa phương và các công ty lớn họ có thể ăn cắp ý tưởng, đè bẹp sự phát triển của các công ty địa phương. Đặt vấn đề SHTT ở mức cực kỳ quan trọng là một trong thành tố của chiến lược đi ra toàn cầu của Israel.

Thực tế cho thấy, ở giai đoạn khởi đầu, công ty khởi nghiệp không có bất cứ một cái gì, chưa có sản phẩm bán ra thị trường, đội ngũ không đông đảo và không sở hữu cái gì ngoài quyền SHTT là các sản phẩm nghiên cứu của họ. Đây là lý do duy nhất để các quỹ đầu tư đổ vào các công ty này.

Từ những chiến lược này, Israel có thể tự hào là quốc gia sản sinh ra những công ty lớn và trở thành quốc gia khởi nghiệp. Hiện, quốc gia này đứng thứ 3 thế giới về số lượng các công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán Hoa Kỳ NASDAQ (chỉ đứng sau Mỹ và Trung Quốc); xếp thứ 2 thế giới về đầu tư mạo hiểm quản lý quốc gia (chỉ đứng sau Mỹ về quy mô). Nơi đây cũng là địa điểm lý tưởng để nhiều công ty toàn cầu đặt Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển. Đã có rất nhiều công chuyện thành công từ KH&CN, đổi mới sáng tạo tưởng như chuyện chỉ có trong chuyện cổ tích được viết nên từ đây.

Ưu đãi về thuế không phải chính sách tốt để thu hút đầu tư cho DN khởi nghiệp - Ảnh 4

Bộ trưởng Chu Ngọc Anh khẳng định, chính phủ Việt Nam hết sức quan tâm đầu tư cho phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp.

Đánh giá cao những chính sách của Israel, Bộ trưởng Chu Ngọc Anh khẳng định, chính phủ Việt Nam hết sức quan tâm đầu tư cho phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp. Vẫn biết kinh nghiệm là chính phủ cần có mặt ở những nơi cần thiết. Nhưng hiện nay, Việt Nam đang trong giai đoạn đầu xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp nên nhiều khi “lại có mặt ở những nơi không cần thiết và vắng mặt ở những cần tới”.

Tôi mong rằng, từ những bài học thành công và thất bại từ các góc nhìn khác nhau, cơ chế chính sách cho thúc đẩy đổi mới sáng tạo, kinh nghiệm ươm tạo khởi nghiệp, thương mại hóa… được các chuyên gia chia sẻ, chúng ta sẽ rút ra nhiều bài học quý trên con đường ươm tạo, thương mại hóa công nghệ" - Bộ trưởng Chu Ngọc Anh nhấn mạnh.

Liên Cơ